iStudyMaths
04-Κλάσματα
Κυβερνητικές Εξετάσεις / 01: Θεωρία Κυβερνητικών Εξετάσεων /
Τα κλάσματα δείχνουν πόσα μέρη ενός ολόκληρου έχουμε. Γράφονται στη μορφή $\frac{\text{αριθμητής}}{\text{παρονομαστής}}$ όπου ο αριθμητής δείχνει πόσα μέρη έχουμε και ο παρονομαστής σε πόσα ίσα μέρη χωρίζεται το όλο.
Όταν ο αριθμητής είναι μικρότερος από τον παρονομαστή, το κλάσμα λέγεται γνήσιο, όπως στο $\frac{3}{5}$
Όταν ο αριθμητής είναι μεγαλύτερος ή ίσος με τον παρονομαστή, το κλάσμα λέγεται καταχρηστικό, όπως στο $\frac{7}{4}$
Το καταχρηστικό κλάσμα μπορεί να γραφτεί ως μεικτός αριθμός. Για παράδειγμα: $\frac{7}{4} = 1\frac{3}{4}$
Δύο κλάσματα είναι ίσα όταν εκφράζουν την ίδια ποσότητα, δηλαδή όταν ο πολλαπλασιασμός χιαστί δίνει το ίδιο αποτέλεσμα:
$\frac{a}{b} = \frac{c}{d} \Leftrightarrow a \cdot d = b \cdot c$
Για να απλοποιήσουμε ένα κλάσμα, διαιρούμε αριθμητή και παρονομαστή με τον ίδιο αριθμό (κοινό διαιρέτη).
Παράδειγμα:
$\frac{18}{24} = \frac{18 \div 6}{24 \div 6} = \frac{3}{4}$
Για να φέρουμε δύο κλάσματα στον ίδιο παρονομαστή (ομώνυμα), βρίσκουμε το ΕΚΠ των παρονομαστών και προσαρμόζουμε ανάλογα τους αριθμητές.
Παράδειγμα:
$\frac{2}{3} \text{ και } \frac{5}{6}$
Το ΕΚΠ(3, 6) = 6, οπότε $\frac{2}{3} = \frac{4}{6}$ και τα κλάσματα γίνονται $\frac{4}{6} \text{ και } \frac{5}{6}$
Πρόσθεση ή αφαίρεση γίνεται εύκολα όταν τα κλάσματα είναι ομώνυμα:
- $\frac{4}{6} + \frac{5}{6} = \frac{4+5}{6} = \frac{9}{6} = 1\frac{3}{6} = 1\frac{1}{2}$
- $\frac{5}{6} – \frac{1}{6} = \frac{5-1}{6} = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}$
Αν τα κλάσματα είναι ετερώνυμα, τα φέρνουμε σε κοινό παρονομαστή.
$\frac{2}{5} + \frac{3}{10} = \frac{4}{10} + \frac{3}{10} = \frac{7}{10}$
Πολλαπλασιασμός κλασμάτων γίνεται πολλαπλασιάζοντας αριθμητές μεταξύ τους και παρονομαστές μεταξύ τους:
$\frac{2}{3} \cdot \frac{4}{5} = \frac{2 \cdot 4}{3 \cdot 5} = \frac{8}{15}$
Διαίρεση κλασμάτων γίνεται πολλαπλασιάζοντας το πρώτο με το αντίστροφο του δεύτερου:
$\frac{3}{4} : \frac{5}{6} = \frac{3}{4} \cdot \frac{6}{5} = \frac{18}{20} = \frac{9}{10}$
Μετατροπή μεικτού αριθμού σε καταχρηστικό κλάσμα:
$2\frac{3}{5} = \frac{2 \cdot 5 + 3}{5} = \frac{13}{5}$
Μετατροπή καταχρηστικού σε μεικτό:
$\frac{17}{4} = 4\frac{1}{4}$